Portal Literacki - Fabrica Librorum. Literatura: wiersze, opowiadania, felietony, eseje

Piotr Rybczyński – znany też jako Ryba, urodził się w 1975 roku we Wrocławiu. Związany jest jednak z innymi miastami – Szczecinem, Stargardem Szczecińskim i Kołobrzegiem. Nauczyciel akademicki, dziennikarz, prawnik. Jeden z tych autorów, których określić można mianem wszechstronnie uzdolnionego. Pisze wiersze, humoreski, opowiadania, artykuły. Pierwszy tomik, zatytułowany „Gambit Pionka” wydał w 2004 roku. Jego opowiadania pojawiały się na łamach rozmaitych antologii, artykuły w lokalnych pismach. Tomik „Brak Potrzeby Lotu” jest drugim jego dzieckiem literackim, jakże udanym. Jeszcze przed wydaniem, wiersze w nim zawarte wzbudziły podziw wielu zacnych poetów, m.in. Andrzeja Tchórzewskiego.
„Brak Potrzeby Lotu” to temat przewodni wywiadu z Piotrem Rybczyńskim.

Trzeba przyznać, że tytuł brzmi pesymistycznie...

Pesymistycznie? Żeby lecieć trzeba wiedzieć dokąd, inaczej jest to błądzenie w próżni, a w próżni wiadomo, dźwięk się nie rozchodzi, co wyklucza możliwość werbalnej komunikacji. Innymi słowy lot jest środkiem do osiągnięcia celu, nie celem sam w sobie i należy starać się zdefiniować cel podróży przed jej rozpoczęciem. Górnolotna retoryka fruwania dla fruwania jakoś do mnie nie trafia. Pesymistyczny może wydać się fakt, iż Dedal posiadał świadomość dokąd chce uciec z Krety, a i tak nie wszystko potoczyło się po jego myśli. Ludzkość dotarła do miejsca, w którym utwierdza się w przekonaniu o własnej doskonałości, czego konsekwencją jest brak potrzeby lotu.

Tę doskonałość nazywasz „bladością gwiazdy Dedala”. Jak twoim zdaniem, jako poety, jednocześnie bacznego obserwatora, podróżnika, wagabundy, ludzie odnajdują się w takim świecie?

Nie jestem poetą ani podróżnikiem, nimi czasem bywam, a przynajmniej tak mi się wydaje. Ludzie nie odnajdują się naprawdę. Kreują iluzję rzeczywistości zaklinając się w niej. Nazywają ją umową społeczną, zasadami współżycia, które wartościują na miarę możliwości i potrzeb, od czasu do czasu wymieniając tylko nadbudowę. Z daleka wygląda, że tańczą, ale z bliska może okazać się, że walczą z nalotem afrykańskich pszczół. Ba, nieludzkie i niezbadane siły psyche ludzkiej ofiary mogą taki atak postrzegać jako radosny taniec. Prosty mechanizm obronny dopasowujący wnętrze do warunków zewnętrznych, tak jak zlanie się głowonoga z podłożem warunkujące jego przetrwanie.

To brzmi bardzo niepokojąco, powiedziałbym, że dajesz wyraz swych uczuć dotyczących... bo ja wiem, jakieś niepisanej klęski, zagubienia. Zagłady? Weźmy na przykład wiersz IMMORTAL, który osobiście jest jednym z moich ulubionych w tomiku. Jest o końcu świata, który de facto nastąpił już dawno temu. To także wiersz o utraconej nadziei... Powiedz mi, w jaki sposób tworzy się wiersz o czymś takim?

To bardziej wyrzucanie z siebie negatywnych emocji i forma autoterapii, niż dążenie do samozagłady. Moim zdaniem jest ona wpisane w naszą cywilizację, jednak raczej w wymiarze globalnym, nie jednostkowym. Poezja to krzyk duszy, nie ma chyba jakiejś uniwersalnej metodyki procesu twórczego, brak tu kryteriów naukowości, racjonalizmu i dobrze, bo potrzebujemy czegoś pozbawionego empirii. W jaki sposób tworzy się wiersz
o czymś takim? Nie mam pojęcia, po prostu czuje się wręcz fizjologiczną potrzebę i już.

Które wiersze z tomiku BRAK POTRZEBY LOTU są ci wyjątkowo bliskie i z czego to wynika?

Trudne pytanie Micek (śmiech) przepraszam, Panie Redaktorze. Dokonałbym podziału na te, które uważam za bliskie i na te, które uważam za dobre. Osobiście za bliskie uważam teksty pisane podczas podróży, pod wpływem chwili i mimo ewidentnych „niewyróbek” literackich nie miałem serca ich zmieniać oraz apokryfy, których kilka się w zbiorku znajduje. One z kolei mogą być dla odbiorcy nie do końca jasne i czytelne, skróty myślowe mogą być nie do przeskoczenia. Z kolei wiersze „poprawne” technicznie zwykle pozbawione są nerwu, którego zawsze szukam w liryce na pierwszym miejscu. Chyba lubię wiersz tytułowy, pierwszy i ostatni oraz „Eisheauten” inspirowany rozmyślaniami Aureliusza, ale relatywnie to oznacza, że poważam Aurelego, a nie tekst napisany pod jego wpływem.

Wnioskuję, że selekcja utworów była dla ciebie twardym orzechem do zgryzienia...

To dla nikogo chyba niezależnie od dziedziny nie jest łatwe. Samo słowo selekcja zawiera w sobie jakiś negatywny ładunek emocjonalny. Może nie powinien jej dokonywać autor, który jest zawsze w jakiś sposób związany z tekstami, wg zasady, że nikt nie powinien być sędzią w swojej sprawie?

Nie da się jednak ukryć, że jako „sędzia we własnej sprawie” spisałeś się doskonale. Pierwsze wrażenie jakie odniosłem „pochłaniając” twój tomik było takie, że nie ma w nim żadnych zbędności, że wszystko zostało przemyślane, opracowane z niebywałą dokładnością i zapięte na ostatni guzik. Także doskonałe grafiki idealnie komponują się z tekstami. Są... zdecydowanie niezwykłe. Mógłbyś przybliżyć czytelnikom, kto jest ich autorem? I jaką rolę mają spełniać w książce?

Pytanie powinno zabrzmieć: Czy przemyślałem wszystko ze swojego subiektywnego punktu widzenia, czy po to żeby ułatwić czytelnikowi odbiór? I czy miałem to drugie na uwadze? Tego jeszcze nie wiem. Autorem grafik jest Jerzy Rybczyński, mój śp. ojciec. Pozwoliłem sobie na taką korelację wychodząc z założenia, że niedaleko pada jabłko od jabłoni, a czytelnik nie tyle przemilczy taki nepotyzm, co uzna go wręcz za zasadny. Myślę, iż to jego zasługą jest fakt, że teraz właśnie rozmawiamy. Grafiki zamieszczone w książce mają w założeniu pełnić rolę „wzmacniacza smaku” nie przerywnika, jako że wizualizują moim zdaniem przekaz literalny.

To tato zaraził cię zamiłowaniem do szeroko pojętej sztuki?

Tak myślę, był artystą-plastykiem w pełnym tego słowa znaczeniu i dzięki niemu poznałem impresjonizm, hiperrealizm i całą dwudziestowieczną literaturę. Udało mu się też we mnie zakorzenić pewien sceptycyzm do, nazwijmy to, literatury obowiązkowej, szczególnie patriotyczno - narodowo - wyzwoleńczej, przez co Pani od polskiego w ostatniej klasie szkoły podstawowej dała mi wyraźnie do zrozumienia, że ze swoim podejściem nie dostanę się za Chiny ludowe do ogólniaka. To dzięki wsparciu Ojca po dziś dzień mam ją głęboko... Bez tego sam bym się poddał w najlepszym wypadku indoktrynacji i doktrynalnej interpretacji wiersza białego.

Sporo jeździsz po świecie. Powiedziałeś, że nie jesteś podróżnikiem, ale nim bywasz. Na czym polega to „bywanie” podróżnikiem w Twoim wypadku?

Co kilka miesięcy okresowo - cyklicznie zaczynam źle sypiać i robię się nerwowy, co odbywa się ze szkodą dla mnie i otoczenia. Dochodzę do wniosku, że muszę się oderwać od rzeczywistości i zmienić klimat, nieważne, Drawa czy Meksyk, ważny spokój w głowie. Inna sprawa, że po takim „urlopie” naprawdę muszę odpocząć (śmiech)

Drawa, Meksyk, imponujące. Poznawanie nowych kultur musi być dla ciebie szczególnie inspirujące...

Żeby je poznawać wcale nie trzeba jeździć. Współczesny badacz to nie Indiana Jones z biczem w ręku, ale okularnik dokonujący przez Internet egzegezy „Digestów” justyniańskich (śmiech). Staram się czerpać jak najwięcej, ponieważ odrzucając negatywne przykłady
do lamusa ciekawostek krajoznawczych poprzez kryterium bezpośredniej funkcjonalności i przydatności dla nas, narażamy się na ryzyko, że historia może przewrotnie zatoczyć koło.

Andrzej Tchórzewski, który wyraził bardzo pochlebną opinię na temat BRAKU POTRZEBY LOTU, dodał również, że postrzega tę książkę jako swego rodzaju polemikę z Mickiewiczem...

Pośrednio odpowiedź znajduje się w poprzednim pytaniu. Cenię sobie osobiście opinię Tchórzewskiego, z którym miałem okazję odbyć kilka kreatywnych dyskusji, jednak nie cenię sobie już np. autora „Pana Tadeusza”. Uniwersalizm literatury z założenia jest oderwany od miejsca lokalizacji narracji, bo gdyby przenieść w/w dzieło do obecnej sytuacji Demokratycznej Republiki Konga, to czy miałoby rację bytu tak jak „Dżuma” Alberta Camusa?

Czyje dzieła w takim razie uznajesz za ponadczasowe? Które cię inspirują?

Jeśli chodzi o inspirację to trudno coś konkretnego i prawdziwego napisać, ona również podlega rozmaitym fluktuacjom. Ostatnio to chyba Silitoe, Tibor Dery, Faulkner, Joyce Cary, Hamsun. Nieoryginalnie uprzedzę kolejne pytanie o ulubioną pozycję – „Znaczy Kapitan” Borchardta. Poezji raczej nie czytam, nudzi mnie. Może ostatnio trochę Herberta, Bukowsky’ego, Różyckiego. Pierwszego za antyczne korelacje, dwóch następnych za realizm i dosadność.

Pisujesz nie tylko poezję, ale i prozę. Na obu tych, jakże różnych płaszczyznach, poruszasz się z niezwykłą finezją. Powiedz mi, czym jest dla ciebie poezja, a czym proza?

Poezja to ucieczka, proza to powrót. Jedno warunkuje drugie, stając się jednocześnie zarzewiem pierwszego. Prozę pisze mi się przyjemniej, pewnie dlatego, iż rzadko się w nią angażuję emocjonalnie, starając się postrzec jakąś rzeczywistość z perspektywy stojącego z boku widza. Liryka w moim odczuciu wymaga czasem bolesnej autowiwisekcji, jest także formą autoterapii, próbą zmierzenia się z samym sobą i przelaniem negatywnych emocji na papier. In genere, chciałbym kiedyś móc pisać tylko prozę.

Czytanie poezji cię nudzi, zaś kiedy ją tworzysz nie czujesz szczególnej przyjemności. Wolisz tworzyć prozę... To wszystko brzmi dość paradoksalnie, bo parę lat temu na rynku zaistniałeś właśnie jako poeta – dobry poeta. Teraz serwujesz kolejny tomik. Ta „autoterapia” trafia do ludzi!

To proste. W przypadku poezji ciężar gatunkowy przerzucam na czytelnika, nie jestem w stanie sam go udźwignąć, proza jest dla mnie subiektywnie wesołą i radosną formułą. Przynajmniej taką co do zasady przyjąłem konwencję. Czy zaistniałem jako poeta? I czy towarzyszył temu zamiar zaistnienia jako poeta? Czułem bardziej potrzebę podzielenia się z kimś swoimi frustracjami, a ten środek wyrazu wydał mi się do tego wręcz stworzony. Jednak na pewno chcę być czytany, inaczej pisałbym całe życie do szuflady.

Sporo tekstów czytujesz i publikujesz na portalach internetowych, gdzie zdobyłeś wielu czytelników. Bierzesz udział w rozmaitych dyskusjach, warsztatach literackich. Jak postrzegasz twórczość internetową? Co jest dla ciebie ważne kiedy wchodzisz w dyskurs z autorem danego tekstu?

Z jednej strony twórczość internetową postrzegam jako kreatywne i inspirujące w pozytywnym tego słowa znaczeniu warsztaty pisarskie, z drugiej fora wzajemnej adoracji, utwierdzające nawzajem swoich użytkowników o własnej doskonałości, tzw. wielkość urojona. Internet, podobnie jak pieniądz są środkami do osiągania celów, nie celami
samymi w sobie i należy ostrożnie wybierać strony i podchodzić do nich z pewną dozą nieśmiałości. W kontakcie z autorem ważne są dla mnie środki przekazu oraz „co poeta
miał na myśli”, jeżeli nie jest to do końca dla mnie jasne, kiedy np. odcina się od własnego zdania wyrażonego dwie linijki wyżej. Czasem okazuje się, że dla autora również. To działa w obie strony i dzięki temu mogę uczyć się pisać.

Który z portali literackich wydaje ci się najbardziej „przyswajalny”, z którego czerpiesz najwięcej dla siebie?

Nie istnieje coś takiego jak portal idealny, większość posiada swoje wady i zalety, strony podlegają rozmaitym fluktuacjom w czasie i przestrzeni, są zarządzanie przez ludzi, a ci są różni z natury i też podlegają mutacjom. Parafrazując chodzi o to żeby te zalety nie przesłoniły wad (śmiech) Najbliżej i najdłużej byłem związany z witryną http://www.portalliteracki.pl i z niej chyba najwięcej dla siebie wyniosłem.

A Nieszuflada? Tam jest sporo poezji. Poleciłbyś ten portal „początkującemu” poecie?

Nie znam kogoś takiego jak „początkujący” poeta. Może poeta szkolący warsztat? Albo się nim jest albo nie, albo się jest w ciąży albo się nie jest. A to co się z tego urodzi zależy w dużej mierze od postępowania w trakcie „ciąży”. Każdy „duży” vortal literacki wydaje się do tego celu dobry, oczywiście przy stosowaniu pewnego subiektywnie pojmowanego reżimu i samodyscypliny.

Pamiętasz moment w którym postanowiłeś wydobyć swoje wiersze z szuflady i pokazać je szerszemu gronu?

Pokazałem je Pani od polskiego pod koniec szkoły podstawowej. Powiedziała: „ty Rybczyński nie masz co się pchać do ogólniaka bo nie zdasz z polskiego”. Poniekąd mogła mieć rację.

Ale zdałeś z polskiego, ukończyłeś ogólniak, studia magisterskie, a teraz robisz doktorat.
Powracając jednak do BRAKU POTRZEBY LOTU – mógłbyś wybrać jeden wiersz i zaprezentować go potencjalnym czytelnikom tomiku? Wiesz, zastosować swego rodzaju „wstawkę”?

Nie czuję złości, bo najgorzej ma zwykle ten co nienawidzi .Czuję potrzebę tolerancji z czysto egoistycznych pobudek. Coś co ma przyciągnąć, nie odrzucić? Po to się wydaje tomik, żeby ktoś mógł nabrać pewnych przekonań ad całości, pewnego spektrum. Skoro jednak takie życzenie:

WŚRÓD NOCNEJ CISZY

Wśród nocnej ciszy poszedłem do diabła
kiedy pojawiły się wątpliwości

w blasku niejasnego pochodzenia
krzyżują się
nawalone winą anioły
ogłaszając świt bez kłamstwa
cyniczni kolesie opłatkiem leczą kaca

pokrętna logika z ambony
jeśli chcę
to czego chcę
wpierw muszę to oddać innym

On
brakiem działania
został na boga stworzony
prawda to prawdziwe piekło
chyba podpiszemy polisę

szatańska licencja
żadnych cudzych grzechów
wina nie wzbudza podejrzeń

_____________________________________
Wywiad przeprowadził: Robert Cichowlas
listopad 2007

Dzieła wybrane

Nowe recenzje

Online

NA FORUM

Autorzy polecani


Strona główna Twoje konto Teksty Dzieła wybrane Dzieła zebrane Recenzje Książki Autorzy Wydawcy Recenzenci Kategorie Wyślij tekst Wyszukiwanie Ludzie Portal REGULAMIN Komunikaty redakcji O oznaczeniach tekstów Napisz do redakcji Statystyka strony Top 30 Reklama w portalu Forum Wyślij tekst Nowości SZUKAJ